Omschrijving
De Fonte Gaia is de monumentale fontein van Piazza del Campo in Siena: een rechthoekig bassin van wit marmer, open naar het Palazzo Pubblico, met reliëfs van Madonna, Deugden en taferelen uit Genesis.
Het was de eerste grote openbare fontein van de stad. De versie die je op het plein ziet, stamt uit de negentiende eeuw; de originelen van Jacopo della Quercia staan beschut in het museum.
De naam komt van de vreugde van de Sienezen. Toen in 1346 voor het eerst water op het plein opwelde, vierde de stad feest, en uit die spontane vrolijkheid ontstond de bijnaam.
Erachter lag een indrukwekkend waterwerk: een tunnel van ongeveer dertig kilometer, met een «bottino maestro», een grote cisterne, in de vijftiende eeuw uitgebreid door Francesco di Giorgio.
In 1409 gaf de gemeente Jacopo della Quercia de opdracht voor de decoratie, die hij tien jaar later, in 1419, voltooide.
Op de twee korte zijden staan de Schepping van Adam en de Verdrijving uit het Paradijs; op de lange zijde, in het midden, de Madonna met Kind op de troon, omringd door Deugden en Engelen.
De figuren lijken weg te zinken en weer op te duiken uit de ovale rand van de panelen, als in een cirkelbeweging. Voor die tijd was dat een compositorische vrijheid en een levendigheid die volkomen nieuw waren, ook al was het thema, moreel en religieus, het gebruikelijke.
Maar het gekozen marmer was broos: de steen van de Montagnola Senese, blootgesteld aan het dagelijks leven op het plein, raakte snel beschadigd. In 1743 klom een man op een van de twee beelden, Rea Silvia, om de Palio beter te zien. Het beeld viel in stukken, en hij kwam om.
In 1859 werd besloten de fontein te vervangen door een kopie van Carrara-marmer, steviger, toevertrouwd aan de Sienese beeldhouwer Tito Sarrocchi en tien jaar later ingehuldigd.
Vaak moest hij de reliëfs bijna van de grond af opnieuw maken, uitgaand van afgesleten fragmenten. De fontein werd ook verplaatst naar een meer centrale positie en beschermd door een hek van Giuseppe Partini.
De restanten van de originelen, gerestaureerd, werden van 1904 tot 1989 tentoongesteld in de Loggia dei Nove van het Palazzo Pubblico, en zijn nu te zien in het Santa Maria della Scala, naast de afgietsels en gipsen van Sarrocchi.
Niet missen
• De Schepping van Adam en de Verdrijving uit het Paradijs.
• De Madonna met Kind tussen Deugden en Engelen.
• De originele marmers van Jacopo, in het Santa Maria della Scala.
Wist je dat?
• Het bassin loopt af volgens het afschot van het plein.
• De beelden van Rea Silvia en Acca Larenzia werden door Sarrocchi niet nagemaakt: de voetstukken zijn er, maar ze zouden naar verluidt het zicht op de Palio hebben belemmerd.
Het was de eerste grote openbare fontein van de stad. De versie die je op het plein ziet, stamt uit de negentiende eeuw; de originelen van Jacopo della Quercia staan beschut in het museum.
De naam komt van de vreugde van de Sienezen. Toen in 1346 voor het eerst water op het plein opwelde, vierde de stad feest, en uit die spontane vrolijkheid ontstond de bijnaam.
Erachter lag een indrukwekkend waterwerk: een tunnel van ongeveer dertig kilometer, met een «bottino maestro», een grote cisterne, in de vijftiende eeuw uitgebreid door Francesco di Giorgio.
In 1409 gaf de gemeente Jacopo della Quercia de opdracht voor de decoratie, die hij tien jaar later, in 1419, voltooide.
Op de twee korte zijden staan de Schepping van Adam en de Verdrijving uit het Paradijs; op de lange zijde, in het midden, de Madonna met Kind op de troon, omringd door Deugden en Engelen.
De figuren lijken weg te zinken en weer op te duiken uit de ovale rand van de panelen, als in een cirkelbeweging. Voor die tijd was dat een compositorische vrijheid en een levendigheid die volkomen nieuw waren, ook al was het thema, moreel en religieus, het gebruikelijke.
Maar het gekozen marmer was broos: de steen van de Montagnola Senese, blootgesteld aan het dagelijks leven op het plein, raakte snel beschadigd. In 1743 klom een man op een van de twee beelden, Rea Silvia, om de Palio beter te zien. Het beeld viel in stukken, en hij kwam om.
In 1859 werd besloten de fontein te vervangen door een kopie van Carrara-marmer, steviger, toevertrouwd aan de Sienese beeldhouwer Tito Sarrocchi en tien jaar later ingehuldigd.
Vaak moest hij de reliëfs bijna van de grond af opnieuw maken, uitgaand van afgesleten fragmenten. De fontein werd ook verplaatst naar een meer centrale positie en beschermd door een hek van Giuseppe Partini.
De restanten van de originelen, gerestaureerd, werden van 1904 tot 1989 tentoongesteld in de Loggia dei Nove van het Palazzo Pubblico, en zijn nu te zien in het Santa Maria della Scala, naast de afgietsels en gipsen van Sarrocchi.
Niet missen
• De Schepping van Adam en de Verdrijving uit het Paradijs.
• De Madonna met Kind tussen Deugden en Engelen.
• De originele marmers van Jacopo, in het Santa Maria della Scala.
Wist je dat?
• Het bassin loopt af volgens het afschot van het plein.
• De beelden van Rea Silvia en Acca Larenzia werden door Sarrocchi niet nagemaakt: de voetstukken zijn er, maar ze zouden naar verluidt het zicht op de Palio hebben belemmerd.